Welk dier slaapt 17 jaar lang

Je hebt vast wel eens gehoord van dat ene dier dat 17 jaar "slaapt". Het antwoord? De periodieke cicade (Magicicada). Deze beestjes, die vooral in Noord-Amerika voorkomen, staan bekend om hun bizarre levenscyclus die ze grotendeels ondergronds doorbrengen. Nou, ze slapen niet echt in de normale zin van het woord. Ze zitten in een ruststadium (diapauze) als nimfen, waar ze zich voeden met boomwortels en bijna niks doen. Mensen noemen het vaak een lange slaap of winterslaap, maar dat klopt niet helemaal.

Hoe werkt de levenscyclus van de -jarige cicade?

De levenscyclus van de Magicicada is echt een van de vreemdste in het dierenrijk. Het begint wanneer een volwassen cicade eitjes legt in boomtakken. Na ongeveer zes tot tien weken komen de nimfen uit en vallen op de grond. Ze graven zich in en hechten zich vast aan boomwortels. Daar ondergaan ze vijf vervellingen terwijl ze zich voeden met sap uit de wortels. Dit ondergrondse stadium duurt precies 17 jaar (of 13 jaar voor sommige soorten). Wanneer de bodemtemperatuur ongeveer 18°C bereikt, graven ze zich massaal naar boven. Ze vervellen tot volwassen cicaden, paren, leggen eitjes, en sterven binnen een paar weken. Dit massale verschijnen noemen ze een 'broed'. Gek he?

Waarom slapen cicaden 17 jaar lang?

Waarom doen ze dit? Wetenschappers zijn er nog niet helemaal uit, maar er zijn twee grote theorieën:

• Predatievermijding: Door in enorme aantallen tegelijk boven te komen, kunnen roofdieren ze niet allemaal opeten. Het is een 'verzadigingsstrategie' – en dat werkt het best met een lange, onregelmatige cyclus.
• Klimaat en evolutie: De 17-jaar cyclus is waarschijnlijk geëvolueerd tijdens de ijstijden, toen langere periodes nodig waren om koude te overbruggen. En 17 is een priemgetal, wat het moeilijk maakt voor roofdieren om hun levenscyclus erop af te stemmen.

Wetenschappelijk gezien is de 17-jarige cyclus een voorbeeld van een 'levensgeschiedenisstrategie' die is geoptimaliseerd voor overleving op lange termijn.

Welke andere dieren hebben een lange slaap of rustperiode?

De 17-jarige cicade is uniek, maar er zijn andere dieren met lange rustperiodes. Hier een overzicht:

Wat is het verschil tussen slaap, winterslaap en diapauze?

Even wat terminologie. 'Slaap' is dagelijkse rust bij zoogdieren en vogels. 'Winterslaap' is langdurige, diepe rust bij warmbloedige dieren om energie te besparen in de kou. 'Diapauze' is een genetisch geprogrammeerde rustfase bij insecten, vaak als reactie op omgevingssignalen. De cicade zit in diapauze, niet in winterslaap. Belangrijk verschil.

Hoe kunnen cicaden 17 jaar overleven zonder te eten?

Ze eten wel degelijk – maar heel langzaam. De nimfen voeden zich met sap (xyleemvocht) uit boomwortels. Dat sap bevat weinig voedingsstoffen, maar ze hebben een extreem trage stofwisseling. Ze groeien heel geleidelijk en gebruiken minimale energie. Hun lichaam is aangepast om lange periodes van lage activiteit te overleven. De 17-jaren cyclus is eigenlijk een periode van langzame groei, niet van complete stilstand. Beetje misleidend, hè?

Checklist: Hoe herken je een 17-jarige cicade?

• Ze verschijnen in enorme zwermen, vaak miljoenen per hectare.
• Ze hebben rode ogen en zwarte lichamen (volwassen stadium).
• Hun vleugels zijn doorschijnend met oranje aderen.
• Ze maken een luid, zoemend geluid (mannetjes).
• Ze zijn ongevaarlijk voor mensen – bijten of steken niet.
• Ze komen alleen voor in het oosten van de Verenigde Staten.

Veelgestelde vragen over de 17-jarige cicade