Wat gebeurt er 2 minuten voor het overlijden

De laatste momenten van het leven zijn complex en vaak verkeerd begrepen. Die twee minuten voor het overlijden zijn geen abrupte gebeurtenis - het is meer het eindpunt van een heleboel fysiologische veranderingen. Het lichaam verschuift van het in stand houden van vitale functies naar alles uitzetten. Iedereen ervaart dit anders, natuurlijk. Hangt er helemaal vanaf waar je aan overlijdt: een hartstilstand, orgaanfalen, of iets neurodegeneratiefs.

Welke fysiologische veranderingen treden op in de laatste twee minuten?

In die laatste paar minuten is je lichaam in een diepe crisis. De ademhaling valt het meest op. Normaal ademen wordt Cheyne-Stokes-ademhaling - oppervlakkig, stopt, start weer. Dan gaat het over in dat gasping- of agonaal ademhalingspatroon. Ziet eruit als reflexmatige, schokkende snikken. Mensen denken vaak dat dit lijden is, maar het is gewoon een reflex van de hersenstam. Geloof me, het ziet er enger uit dan het is.

Ondertussen zakt de bloeddruk razendsnel. Pols wordt zwak, onregelmatig. Het hart pompt nog net genoeg bloed naar de hersenen en zichzelf - dat is alles. De huid wordt bleek, klam, koel. Perifere vasoconstrictie noemen ze dat. Ogen kunnen open zijn, maar pupillen reageren nergens meer op. Spieren verslappen compleet. Mond valt open. Sluitspieren verliezen controle. Niet mooi, wel eerlijk.

Wat ervaart een persoon bewust in de laatste minuten?

Iedereen vraagt dit. Het korte antwoord: vrijwel niks. Het bewustzijn is weg. EEG-scans laten een patroon van zuurstofgebrek zien - ischemie - dat overgaat in een vlakke lijn. De meeste mensen liggen in diepe coma of zijn semi-comateus. Maar ja, dan heb je die verhalen over bijna-doodervaringen. Helder licht, gevoel van vrede, uit je lichaam treden. Neurowetenschappers zeggen vaak dat het komt door zuurstofgebrek in de temporale kwabben. Hallucinaties, eigenlijk. Maar wie ben ik om te zeggen wat echt is?

"Die laatste minuten zijn geen lijden. Het lichaam volgt een geprogrammeerd patroon. Er kan nog een golf elektrische activiteit door de hersenen gaan - sommigen noemen dat een levensflits." - Dr. Sam Parnia

Wat zijn de tekenen van naderend overlijden in de laatste uren?

Die laatste twee minuten zijn pas het einde. De uren ervoor geven al signalen. Voor familie en zorgverleners:

• Ademhaling verandert: Onregelmatig, met pauzes van 10 tot 30 seconden. Soms eng om naar te kijken.
• Temperatuur daalt: Handen en voeten worden koud. Soms blauwachtig - cyanose.
• Geen reactie meer: Reageert niet op praten of aanraken. Gehoor is het laatste dat uitvalt, zeggen ze.
• Eetlust verdwijnt: Het lichaam stopt met voedsel en vocht verwerken.
• Rusteloosheid of verwardheid: Sommigen worden onrustig. Plukbewegingen. onsamenhangend gepraat.

Hoe lang duurt de periode tussen bewustzijnsverlies en overlijden?

Verschilt enorm. Bij een hartstilstand verlies je binnen 10-15 seconden bewustzijn. De hersenen overleven 4-6 minuten zonder zuurstof, maar klinische dood treedt vaak al binnen 2-3 minuten in. Bij orgaanfalen kan die bewusteloze fase uren duren. Dus die "2 minuten voor het overlijden" - het bewustzijn is dan waarschijnlijk al veel langer weg.

Kunnen mensen in de laatste minuten nog horen of voelen?

Gehoor valt als laatste uit. Studies zeggen dat de hersenen tot seconden na ademstilstand nog geluid verwerken. Maar in die laatste twee minuten is de bloeddruk te laag voor hersendoorbloeding. Dus waarschijnlijk niet. Toch is het een troost voor nabestaanden om liefdevolle woorden te zeggen. Misschien wordt het nog opgevangen, vlak voor het einde.