Moet je zaden weken voordat ze ontkiemen

Het weken van zaden voor het zaaien – sommige tuiniers zweren erbij, andere vinden het maar gedoe. Maar het is niet voor elk zaadje even slim. Of je die stap nou moet nemen hangt echt af van hoe dik de zaadhuid is en wat de plant nodig heeft. Dit proces, vaak scarificatie genoemd, kan de boel flink versnellen door die beschermende buitenlaag zachter te maken. Water en zuurstof krijgen dan makkelijker toegang. Vooral bij bonen, erwten, oostindische kers en lupine zie je resultaat. Maar voor die fijne zaadjes zoals sla, wortels of petunia’s? Die kun je beter met rust laten. Gaan ze rotten, die dingen. Het draait dus om balans: sommige zaden hebben een duwtje in de rug nodig, andere doen het prima zo direct in de grond.

Waarom zou je zaden weken?

Het idee is simpel: je probeert die kiemrust te doorbreken. Veel zaden hebben nou eenmaal een harde, bijna wasachtige laag die water en zuurstof buitenhoudt. In de natuur gebeurt dat door regen, vorst, of – vies maar waar – de maag van een dier. Door ze thuis te weken doe je eigenlijk hetzelfde, maar dan sneller. Soms haal je er dagen of weken vanaf. Voor mensen met een kort groeiseizoen is dat het verschil tussen oogsten of niet. En het kan ook de kiemkracht opkrikken, vooral bij oudere zaden waarvan je niet meer zeker weet of ze nog wat willen. Is het water waard, zeg maar.

Hoe lang moet je zaden weken?

Daar is geen pasklaar antwoord op, eerlijk gezegd. De ene soort heeft 8 uur nodig, de andere 24. Maar te lang is killing – zuurstofgebrek en rot, dat wil je niet. Hou het dus goed in de gaten. Hier een overzichtje voor een paar veelgebruikte zaden:

Gebruik lauwwarm water – denk 20 tot 30 graden – en ververs het na een uurtje of 6. Dan blijft er zuurstof inzitten. Na het weken laat je ze uitlekken en zaai je ze meteen. Niet wachten, hè. Eenmaal nat moeten ze de grond in, anders drogen ze uit of gaan ze schimmelen.

Welke zaden moet je niet weken?

Ja, er zijn dus uitzonderingen. Fijne zaadjes – sla, wortel, radijs, petunia, klaproos, allerlei kruiden – hebben een hele dunne huid. Die nemen zelf al snel water op. Week je ze, dan kunnen ze barsten of gewoon verrotten. Die kun je beter direct in vochtige aarde stoppen en dat gewoon een beetje nat houden. Ook tomaten, paprika’s en aubergines hebben het niet nodig. Die ontkiemen vanzelf als het warm en vochtig genoeg is. Sommige vaste planten en bomen hebben trouwens een koudebehandeling nodig, géén weekbad. Dus check altijd even wat jouw specifieke zaadje wil, anders ben je voor niks bezig.

Wat zijn de risico's van het weken van zaden?

Over het algemeen is het veilig, maar er zijn wel een paar dingen om op te letten. Het grootste risico? Te lang weken, waardoor ze geen zuurstof meer krijgen. Zaden moeten kunnen ademen tijdens het kiemen. Als ze verdrinken, gaan ze dood. Dat ruik je trouwens – een muffe lucht of een slijmerig laagje op het water. Ook schimmel en bacteriën zijn een ding. Stilstaand, warm water is een feestje voor micro-organismen. Ververs het dus regelmatig, liefst met gefilterd water. En pas op: geweekte zaden zijn zachter. Bij het zaaien kun je ze makkelijk beschadigen. Mijn advies? Week alleen die zaden met een duidelijke harde schil, de rest gewoon direct in de grond.

Stap-voor-stap handleiding voor het weken van zaden

• Stap 1: Kies de juiste zaden. Dus alleen bonen, erwten, oostindische kers, lupine, pompoen, maïs – die met een harde buitenlaag. Laat die fijne spullen liggen.
• Stap 2: Pak een schone kom of glazen pot. Vul met lauwwarm water, 20-30°C. Geen kokend water, dan zijn ze dood.
• Stap 3: Doe de zaden erin. Zorg dat ze helemaal onder staan. Gebruik 3 tot 4 keer zoveel water als zaadjes, want ze zwellen op.
• Stap 4: Laat ze weken voor de aanbevolen tijd (zie tabel). Ververs het water na 6-8 uur, anders krijg je bacteriën.
• Stap 5: Check ze na de weektijd. Ze moeten gezwollen zijn, misschien een scheurtje. Ruikt het muf of is het water troebel? Weg ermee.
• Stap 6: Giet ze af, spoel ze kort. Zaai ze meteen in vochtige, goed doorlatende grond. Op de juiste diepte, natuurlijk.
• Stap 7: Hou de grond vochtig – niet kleddernat – tot je de eerste groene puntjes ziet. Dat duurt meestal 3 tot 10 dagen, afhankelijk van wat je zaait.

Veelgestelde vragen over het weken van zaden